--> No. 25

Jaren 70|80 Bloemkoolwijken

Periode 2006 / Project Jaren 70|80 Bloemkoolwijken / Opdrachtgever Bureau Middelkoop / Locatie Heerhugowaard / Met Jutten Architectuur


In Heer­hugo­waard is ge­stu­deerd op een drie­tal wij­ken bin­nen één stads­deel. De plan­nen voor de­ze wij­ken da­te­ren van eind ja­ren zes­tig tot hal­ver­we­ge de ja­ren tach­tig. Cen­traal in de­ze ca­se­stu­die staat­Ri­vie­ren­wijk Oost, de Edel­ste­nen­wijk is ge­bruikt als ben­ch­mark.

 

In de­ze ca­se­stu­die wor­den twee op­vat­tin­gen naar vo­ren ge­bracht:

-het be­lang van de ont­wik­ke­lings­ge­schie­de­nis van laat­na­oor­logse wij­ken, om de­ze af te kun­nen zet­ten te­gen het per­spec­tief van hui­di­ge ont­wik­ke­lin­gen. De plan­ont­wik­ke­ling en ide­o­lo­gie in de ja­ren 70 en 80 zijn be­pa­lend ge­wee­st voor de struc­tuur van de­ze bloem­kool­wij­ken. Nu een trans­for­ma­tie op­ga­ve zich aan­dient is het van be­lang de on­der­lig­gen­de prin­ci­pes te dui­den.

-de ogen­schijn­lij­ke on­door­dring­ba­re klu­wen van bloem­kool­wij­ken is in on­ze ogen­pas te door­gron­den wan­neer in de­tail ge­ke­ken wordt naar de wo­ning­ty­po­lo­gie in re­la­tie tot het ge­bruik en in­rich­ting van de open­ba­re ruim­te. De­ze re­la­tie ma­ni­fes­teert zich in de ty­po­lo­gie van het woon­erf.

 

Ruim­te­lij­ke hoofd­struc­tuur groen ver­sus in­fra

Aan de ver­ka­ve­lings­op­zet van Wijk 4 ligt een hel­der ba­sis­prin­ci­pe ten grond­slag. De buur­ten zijn ‘op­ge­span­nen’ tus­sen de ring­weg (au­to) en de groe­ne ran­den of­mid­dens en ken­mer­ken zich door hun gril­li­ge fy­sie­ke struc­tuur. Op de schaal van­het woon­erf ko­men groen- en in­fra­struc­tuur sa­men. De aan­slui­ting van het woon­erf op de open­ba­re ruim­te laat ech­ter vaak te wen­sen over. Dit is ty­pe­rend voor de bloem­kool­wij­ken en vindt zijn oor­sprong in het plan­pro­ces en de cul­tu­reel- maat­schap­pe­lij­ke con­text. Op het ho­ge­re schaal­ni­veau van Wijk 4 wer­den de hoofd­in­fra­struc­tuur en het park ont­wor­pen bin­nen een zo­ge­naamd ‘vlek­ken­plan’. De ‘vlek­ken’ wer­den door ver­schil­len­de ar­chi­tec­ten uit­ge­werkt, zon­der de re­gie van een ste­den­bouw­kun­di­ge. Waar­bij het op­val­lend is dat de­ze ‘vlek­ken’ in de ja­ren 80 steeds gro­ter wer­den en de te re­a­li­se­ren wo­ning­aan­tal­len door één ar­chi­tect steeds ho­ger.

 

Een­to­nig­heid & di­ver­si­teit

In Heer­hugo­waard zijn de ver­schil­len­de bloem­kool­struc­tu­ren goed zicht­baar. Ri­vie­ren­wijk Oost uit de ja­ren 80 staat in schril con­trast met de groe­ne, weel­de­ri­ge Edel­ste­nen­wijk uit de ja­ren 70. Er­tus­sen ligt Ri­vie­ren­wijk West, hoe­wel in een ra­ti­o­ne­le ver­ka­ve­ling ge­bouwd toch in­ge­richt als een ja­ren 70 woon­om­ge­ving. Ri­vie­ren­wijk Oost ken­merkt zich door een ho­ge­re wo­ning­dicht­hei­den meer ver­har­ding. De ver­schra­ling in de ma­te­ri­a­li­se­ring van de bui­ten­ruim­te, de ar­chi­tec­tuur en ty­po­lo­gie ein­de ja­ren ze­ven­tig is il­lu­stra­tief voor het ver­an­de­ren­de po­li­tie­ke kli­maat.

 

Hoe­wel de wij­ken een­to­nig over­ko­men in bouw­hoog­te en ar­chi­tec­tuur­taal en het over­gro­te deel van de wo­nin­gen be­staat uit twee la­gen met een kap, zijn er ver­schil­len in wo­ning­plat­te­grond en door­sne­de te zien. De wo­nin­gen on­der­schei­den zich ingroot­te, goot­hoog­ten voor- en ach­ter, de po­si­tie van de ber­gin­gen en deruim­te­lij­ke oriënta­tie ten op­zich­te van de straat en het groen. De term ‘tuin­ge­richt wo­nen’ komt in zwang, waar­bij de woon­ka­mer aan de pri­va­te tuin­zij­de ligt en de ber­ging met keu­ken aan het ge­meen­schap­pe­lij­ke erf. Af­wij­kend zijn de meer­ge­zins­wo­nin­gen (HAT-een­he­den) in de Ri­vie­ren­wijk.

De com­plexe struc­tuur van bloem­kool­wij­ken wordt ver­sterkt door het ge­meng­de ei­gen­dom in de wijk huur en koop wis­se­len el­kaar sterk af.

 

De ty­po­lo­gie van het woon­erf

Woon­er­ven ka­rak­te­ri­se­ren zich door men­ging in ge­bruik van au­to tot voet­gan­ger, van par­keer­plaats tot speel­plek. Ver­schil­len­de ge­brui­kers no­di­gen uit tot­ver­schil­len in ge­bruik en ont­moe­ting. In Heer­hugo­waard blijkt dat de po­si­tie­van de ber­gin­gen be­pa­lend is voor het be­noe­men van de open­ba­re ruim­te als­col­lec­tief woon­erf. Aan­dachts­punt hier­bij is oriënta­tie van de voor- en­ach­ter­zij­de van de wo­ning.

 

Er be­staat een dui­de­lij­ke sa­men­hang tus­sen de­ze oriënta­tie van de wo­ning en het on­der­ken­nen van de po­ten­tiële kwa­li­tei­ten van het woon­erf. Hier­door wordt het func­ti­o­ne­ren van de bloem­kool­wijk dui­de­lijk hoe komt men de wo­ning bin­nen? Waar wordt de fiets neer­ge­zet? En de au­to ge­par­keerd? Waar spe­len de kin­de­ren?Dit ge­bruik is in de loop der tijd sterk ge­wij­zigd door toe­ne­mend au­to­be­zit, de ver­an­de­ren­de huis­hou­den­sa­men­stel­ling, de ver­grij­zing et ce­te­ra waar­door ook het ge­bruik en de in­rich­ting van het woon­erf en daar­mee het func­ti­o­ne­ren van de ge­he­le wijk ver­an­derd is.

 

+ Related Projects